Bỏ qua tới nội dung

Gabrielle Chanel: người trao cho phụ nữ sự tự do trong từng đường may

28.10.2026 · 4 phút đọc

Từ cô nhi viện Aubazine đến con phố Cambon, Gabrielle «Coco» Chanel đã thay chiếc corset bằng sự thoải mái và biến giản dị thành một chuẩn mực của sang trọng.

Cận cảnh chất liệu vải tweed đen với những sợi dệt đan xen
Đồ họa minh họa: ORLÉVA — Ảnh: Đồ họa: ORLÉVA

Từ Saumur đến cô nhi viện Aubazine

Gabrielle Bonheur Chanel chào đời ngày 19 tháng 8 năm 1883 tại Saumur, thị trấn nằm bên dòng Loire của nước Pháp. Tuổi thơ của bà không có chút gì giống với hình ảnh xa hoa gắn liền với cái tên Chanel ngày nay. Năm mười hai tuổi, bà cùng hai chị em gái được gửi vào cô nhi viện ở Aubazine, nơi bà trải qua những năm tháng khắc khổ của tuổi niên thiếu.

Rời khỏi đó, cô gái trẻ mang theo tay nghề khâu vá, một ý chí bền bỉ và khát vọng thoát khỏi số phận đã định sẵn. Điều thú vị là sự nghiệp của bà không khởi đầu từ những chiếc váy dạ hội, mà từ những chiếc mũ.

Những chiếc mũ, tấm vải jersey và lối mặc mới

Khoảng năm 1908–1909, Chanel bắt đầu làm mũ ngay trong căn hộ của Étienne Balsan tại số 160 đại lộ Malesherbes, Paris. Năm 1910, cửa hiệu Chanel Modes ra đời tại số 21 phố Cambon, con phố về sau gắn bó trọn đời với tên tuổi của bà. Với sự hỗ trợ của Arthur «Boy» Capel, năm 1913 bà có cửa hàng tại Deauville, thị trấn nghỉ dưỡng ven biển Normandy, nơi bà giới thiệu những bộ sưu tập đầu tiên. Năm 1915, nhà may đầu tiên của bà mở cửa ở Biarritz, gần biên giới Tây Ban Nha.

Bước ngoặt đến vào năm 1916, khi Chanel mua lại lô vải jersey tồn kho của hãng Rodier. Đây là chất liệu dệt kim vốn bị giới may đo xem là tầm thường, chẳng mấy ai nghĩ đến việc dùng cho trang phục sang trọng. Bà biến nó thành những chiếc áo khoác và bộ trang phục mềm mại, không cấu trúc, cho phép người mặc cử động tự nhiên. Trong bối cảnh Thế chiến thứ nhất, khi phụ nữ bước ra đời sống xã hội nhiều hơn, lựa chọn ấy vừa thực tế vừa mang tinh thần giải phóng: chiếc corset nặng nề dần nhường chỗ cho đường nét thật của cơ thể.

Số 5, chiếc váy đen và một ngôn ngữ riêng

Năm 1921, Chanel ra mắt nước hoa Chanel N°5 do nhà điều hương Ernest Beaux pha chế. Đây được xem là loại nước hoa đầu tiên mang tên một nhà thiết kế thời trang, mở ra mô hình mà vô số thương hiệu về sau noi theo: phong cách không chỉ nằm trên cơ thể mà còn lan tỏa trong không khí quanh người mặc.

Ngày 1 tháng 10 năm 1926, ấn bản Mỹ của Vogue ví một mẫu váy đen ban ngày của Chanel với chiếc ô tô Ford — giản dị, dễ nhận ra và có thể đến với nhiều người. Chiếc váy đen nhỏ từ đó trở thành biểu tượng của sự thanh lịch không cần phô trương. Màu đen, vốn gắn với tang lễ, được bà đưa vào tủ đồ thường nhật như một lựa chọn tinh tế và hiện đại.

Ngôn ngữ thẩm mỹ của Chanel được nhận ra qua những chi tiết nhất quán: túi áo có công năng thật, viền dây tết, sự tương phản màu sắc được tiết chế. Những bộ suit mang dấu ấn của bà trở thành lựa chọn quen thuộc của những người phụ nữ muốn vừa chỉn chu vừa thoải mái.

Khoảng lặng chiến tranh và cuộc trở lại

Khi chiến tranh nổ ra vào tháng 9 năm 1939, Chanel đóng cửa nhà mốt, chỉ giữ lại cửa hàng nước hoa. Những năm chiến tranh và thời gian sau đó là chương gây nhiều tranh cãi trong cuộc đời bà, và giới sử học đến nay vẫn tiếp tục nghiên cứu, đánh giá. Sau một khoảng vắng bóng dài, bà quay lại làm việc năm 1953 và giới thiệu bộ sưu tập hậu chiến đầu tiên ngày 5 tháng 2 năm 1954, khi đã ở tuổi ngoài bảy mươi.

Không phải ai cũng đón nhận sự trở lại ấy nồng nhiệt ngay từ đầu, nhưng những bộ suit gọn gàng của bà dần chinh phục lại khách hàng nhờ sự tiện dụng mà các dáng váy cầu kỳ thời hậu chiến khó mang lại. Năm 1955, bà giới thiệu túi xách chần bông với quai xích đan da, cho phép đeo trên vai để đôi tay được tự do — đúng với tinh thần xuyên suốt sự nghiệp của bà.

Gabrielle Chanel qua đời ngày 10 tháng 1 năm 1971 tại Paris. Di sản của bà không nằm ở một mẫu áo cụ thể, mà ở một ý niệm: trang phục đẹp nhất là trang phục để người phụ nữ được sống, được chuyển động và được là chính mình.

Tư liệu tham khảo

Bài viết liên quan

Bình luận (0)

    Đăng nhập để bình luận.

    Đọc thêm